خانه / اخبار / وضعیت اشتغال زنان دانش آموخته در علوم انسانی
گروه تلگرامی های دانش نمونه سوالات کارشناسی پیام نور
وضعیت اشتغالزنان تحصیل کرده

وضعیت اشتغال زنان دانش آموخته در علوم انسانی

به کانال تلگرامی " های دانش " بپیوندید و از مزایای ویژه برخوردار شوید »جهت عضویت اینجا کلیک کنید
.
وضعیت اشتغال زنان دانش آموخته در علوم انسانیReviewed by زهرا on Nov 16Rating: 5.0

وضعیت اشتغال در رشته علوم انسانی

بنا به گزارش نشان داده شده از وضعیت اشتغال زنان دانش آموخته، با وجود ۷ برابر شدن تعداد زنان شاغل که در این میان بیشترین بیکاری به زنان تحصیلکرده در رشته علوم انسانی همانند حقوق و علوم انسانی اختصاص دارد.

به گزارش اخبار پیام نور hidanesh.ir طی دهه گذشته حضور زنان در آموزش عالی رشد بیشتری داشته است که رشد شاخص های توسعه کشور به ویژه در حوزه آموزش از مهمترین تبعات آن به شمار می رود.

وضعیت اشتغال زنان دانش آموخته در علوم انسانی

از گروه مطالعات زنان پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، خانمها دکتر لیلا فلاحتی و نسیم السادات محبوبی شریعت پناهی به بررسی تحلیلی از وضعیت اشـتغال زنان دانش آموخته آموزش عالی پرداختند تا وضعیت وضعیت زنان در ارتباط با ساختار اقتصادی و اجتماعی جامعه دقیق تر مورد ارزیابی قرار دهند.

جزئیات یافته های این محققان در گزارشی منتشر شده که بخشی از آن به شرح زیر است:

رشد تصاعدی در تعداد دانشجویان منجر به رشد نیروی انسانی دارای تحصیلات عالی در یک بازه زمانی کوتاه مدت شد؛ به طوری که طی دهه گذشته تعداد دانش آموختگـان دانشگاهی حدود دو برابر نیروی انسانی طی پنج دهه اخیر شد.

تعداد پرشمار دانش آموختگان چالش ایجاد فرصتهای اقتصادی را، پیشروی برنامه ریزان اقتصاد و توسعه قرار داد که نیمی از ایـن متقاضیان را زنان دانش آموخته تشکیل می دهند. بدون شک ایجاد فـضای آموزشی عالی مناسب و امکان حضور زنان در آموزش عالی تقاضایی را تحت عنوان اشتغال به وجود می آورد.

 نظام آموزش عالی از یکسو با ایجاد فرصت شغلی متناسب با تخـصص و رشـته تحـصیلی برای دانش آموختگان آموزش عالی و از سوی دیگر باتقاضای فراوان از سوی زنان مواجه بوده که این امرخود  به عنوان یکی از چالشهـای نظام اقتصادی مطرح است.

اشتغال دانش آموختگان زن در ایران

در بحث از بررسی اشتغال زنـان دانـش آموختـه آمـوزش عـالی در ایـران همانند مباحث گذشـته نیازمنـد بررسـی یـک رونـد تـاریخی و مـشخص هستیم؛ بدون شک این بررسی می تواند ضمن روشن کردن میزان تقاضای زنان برای حضور در عرصه اشتغال جایگاه آنان را نیز تا حدودی در هـرم شغلی کشور مشخص کند.

بر اساس داده های جدول ۱، تعداد نیروی کار دانش آموخته آموزش عالی در فاصله سالهای ۱۳۵۵-۸۵ از ۲۷۹ هزار نفر به ۳۶۹۰ هزار نفـر و شمار شاغلان دانش آموخته نیز در همین دوره از ۲۶۸ هزار به ۳۳۱۶ هزار افزایش یافت.

تا سال ۱۳۸۵ نرخ رشد سالانه عرضه نیروی کار دانش آموختـه آموزش عالی با گذشت زمان سرعت و شتاب بیـشتری یافته است؛ در حالی که نرخ رشد آن در دهه ۱۳۵۵-۶۵ حدود ۶.۴ درصد بـود. در دهه ۱۳۶۵-۷۵  به ۱۰.۹ درصد افزایش یافت و در دهه بعد یعنی ۱۳۷۵-۸۵ نیز با ۹.۷ درصد در حد بسیار بالایی باقی ماند.

با توجه به اینکه بـیش از ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار دانشجو در حال حاضر در مراکز آموزش عالی کشور مـشغول تحصیل هستند، به نظر می رسد که این روند بالای عرضه نیروی کـار، دست کم در چند سال آتی تداوم پیدا کند.

تسریع آهنگ رشد آموزش عالی و تشدید عرضه فارغ التحصیلان دانشگاهی

با توجه به تسریع آهنگ رشد آمـوزش های عالی و تشدید عرضه فارغ التحصیلان دانشگاهی، سهم و جایگاه این نیروهای دانـش آموختـه در هرم شغلی کشور رو به افزایش خواهد بود. و از حـدود ۳ درصـد در سـال ۱۳۵۵، به ترتیب به ۴.۵  و ۹.۶ درصد در سـالهـای ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵ ارتقـا یافت و سپس با جهشی سریع به ۱۶.۲  درصد در سال ۱۳۸۵ رسـید.

با این توصیف هنوز در جامعه فرصتها و شـرایط کـافی و مـساعدی برای اشتغال کامل نیروهای دانش آموخته آموزش عالی فراهم نشده اسـت و به استناد داده های آماری، به دلیل کمبود فرصت های شغلی و یا عدم انطباق فرصتهای موجود با مهارتهای آموزشی خود،  شـماری از دانـش آموختگان آموزش عالی متقاضی کار،  از دستیابی به شغل بازمانده و بیکاراند.

علاوه بر این، شمار بیکاران در سـال ۱۳۸۵ بـه بـیش از ۳۷۴ هزار نفر و نرخ بیکاری دانش آموختگان آموزش عـالی بـه حدود ۱۰.۱ درصد رسیده است که در مقایسه با نرخ ۱۲.۷ درصد بیکاری کل جمعیت شاغل کشور در همین سال (۱۳۸۵)، برخلاف قواعد توسعه، چندان مزیتی برای دانش آموختگان آموزش عالی دیده نمی شود.

جدول تحول سهم و جایگاه دانش آموختگان شاغل

بر اساس داده های جدول (۲) مستخرج از سرشماری عمومی نفـوس و مسکن (مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵) سهم زنان دانش آموخته از کل شاغلان زن طی سالهای ۸۵-۱۳۵۵ با یک روند افزایشی به ترتیب ۵.۲  درصد، ۱۱.۶۹ درصد، ۲۲.۰۴ درصد و ۳۶.۶۶ درصد بوده است.

در حالی که این نسبت برای مردان در همین سالها بـه ترتیب ۲.۷ درصـد، ۳.۸۳ درصـد، ۷.۹۲ درصد و ۱۲.۹۸ درصد بوده است. به طوری که قابل مشاهده است، اگرچه به مرور زمان سهم دانش آموختگان آموزش عالی هر دو جنس از کل دانش آموختگان افزایش یافته، اما این نرخ برای زنان افزایش بیشتری داشته است.

این امر نشان می دهد تحصیلات عالی برای یافتن شغل بـرای زنـان عاملی کلیدی تر نسبت به مردان است. امـا چنانچـه از داده هـای جـدول ۲ مشخص می شود سهم زنان از کل شاغلان دانـش آموختـه در سـال ۱۳۸۵ معادل ۳۱ درصد و سـهم مـردان ۶۹ درصـد اسـت.

سهم متعادل زنان و مردان در فارغ التحصیلی و مشکل زنان دانش آموخته

بـه عبـارت دیگـر، بـا وجودی که زنان و مردان سهم متعـادل و تقریبـا مـساوی در تعداد فارغ التحصیلان دارند، اما زنان دانش آموختـه، در یافتن شغل با موانع بیشتری نسبت به مردان مواجه اند. این موانع می تواند اعم از موانع فرهنگی، اجتماعی و حتی فراهم نشدن بسترهای مناسب اشتغال زنان باشد.

امـا این امر مـانع از آن نیست که رابطه میان تقاضای اجتماعی آموزشی و تقاضای اجتماعی شغلی را نادیده بگیریم. فاصله میان ایـن دو تقاضا می توانـد منجـر بـه ایجـاد نارضایتی و نیز از دست رفتن بخش مهمی از سرمایه انسانی کشور شـود. هرچند که در بحث از تقاضا برای اشتغال مسئله دیگری به عنوان بیکـاری زنان دانش آموخته را نیز باید مد نظر قرار داد.

بیکاری دانش آموختگان زن

در بحث از بیکـاری دانش آموختگان زن، باید توجه کنیم که در گذشته دو نوع زنان را به صورت شاغل یا خانه دار داشتیم. در آن زمان اگر خانمی به دلایلی شغل مناسـب خود را پیدا نمی کرد، خود را به عنوان یک جویای کار معرفی نمی کرد، بلکه معتقد بود که خانه دار است.

اما بعد از حضور زنان در آموزش عـالی گروه دیگری به نام «بیکار در جستجوی کار» به دو گـروه زنان شاغل و زنان خانه دار اضافه شد؛ این در حالی اسـت کـه در گذشـته ۱۰ درصـد از زنان فعال بودند، اما در حال حاضر ۲۰ درصد زنان فعال هستند. در واقع، آن ۱۰ درصد بیکار جویای کار نیز به ۱۰ درصد زنان شاغل اضافه شده اند و علت اصلی این امر نیز افزایش تحصیلات عالی است.

جدول تحول ترکیبی شاغلان و شاغلان دانش آموخته

بر اساس داده های جدول ۳، از مجموع ۳۷۳ هزار بیکار دانـش آموختـه آموزش عالی سال ۱۳۸۵ کشور، ۵۴.۸ درصد را زنـان و ۵۴.۲ درصد را مردان تشکیل می دهند.

نرخ بیکاری دانش آموختگان در سال ۱۳۸۵ نیـز در حد ۱۰.۱ درصد بوده است. با این ویژگی که این نرخ برای مردان ۶.۹  و برای زنان دانش آموخته ۲.۴ برابر بالاتر از این و برابر با ۱۶.۷ درصد است..

همانطور که در جدول ۴ قابل مشاهده اسـت، از مجمـوع ۳۷۳ هـزار بیکار دانش آموخته آموزش عالی سال ۱۳۸۵ کـشور ۳۸.۱ درصد دارای مدارک فوق دیپلم و ۵۸.۵  درصد مدرک لیسانس هستند.

بر این اساس، اگر آموزش های دوره های فوق لیسانس و بالاتر، آموزش های تخصصی تلقی شوند، در این صورت، می توان چنین نتیجه گیری کرد کـه عمـده بیکـاران دانش آموخته آموزش عالی کشور را جوانانی بـا مـدرک لیـسانس و پـایین تـر کـه حتـی پـس از کـسب آمـوزش بـه تخـصص و مهارت هایی که موردنیاز بازار کار باشـد، مجهـز نـشده انـد.

باید توجه داشت که از دیدگاه جنسیتی نیز وضعیت بیکاری جوانان به همین ترتیـب است. چرا که در میان مردان بیکار دانش آموخته آموزش عالی ۹۵.۷ درصـد و در زنان بیکار دانش آموخته آموزش عالی ۹۷ درصد لیسانس یا فـوق دیپلم هستند.

در سال ۱۳۷۵ نیز وضعیتی کـم و بـیش مـشابه سـال ۱۳۸۵ بـر بیکـاری دانـش آموختگـان حـاکم بـوده اسـت؛ یعنـی عمـده بیکـاران دانش آموختگان را کارشناسان و دارندگان مـدرک فـوق دیـپلم تـشکیل می داده اند (بیش از ۹۲ درصد).

بنابراین، در فاصله سالهای ۱۳۷۵-۸۵ از ابعــاد و دامنه بیکــاری دارندگان مدرک دکتری، فوق دیپلم به نحو چـشمگیری کاسته شده اسـت. تعداد و نسبت آنان که در سال ۱۳۷۵ حدود ۱۸۴۹ و ۳.۱۸ درصد بوده تا سال ۱۳۸۵ به ۸۲۴ یعنی ۰.۲۲ درصد کل بیکاران دانـش آموختـه آموزش عالی کاهش یافته که این امر خود قابل تامل بوده و حائز اهمیـت اسـت. در مـورد بیکاران دارای مـدرک فوق لیسانس، با اینکه سـهم نـسبی آنـان در میـان بیکـاران دانـش آموخته آموزش عالی، در این دهه، از ۴.۲ درصد به ۳.۱ درصد کـاهش داشـته امـا شمار آنان از ۲۴۲۴ نفر به ۱۱۶۹۹ نفر افزایش یافتـه کـه طبعـاً مـستلزم چاره جویی های اساسی تری است.

از سوی دیگر در بررسی جدول ۳ و ۴ همانطور که قابل مشاهده اسـت؛ سهم شاغلان دارای تحصیلات عالی زن از کل شاغلان زن، از ۵.۲ درصـد در سال ۱۳۵۵ از هر ۲۰ زن شاغل یک نفر دارای تحصیلات عالی بود اما در سال ۱۳۸۵ از هر سه زن شاغل یک نفر دارای تحصیلات عالی در کـل شاغلان زن در این ۳۰ سال هفت برابر شـده اسـت (جـدول ۳).

بـا ایـن وجود، بر اساس آمار سرشماری سال ۱۳۸۵ نرخ بیکاری زنان کـشور طـی این مدت از ۱۶.۴ درصد به ۲۳.۳ درصد افزایش یافته است.

همچنین ضروری است در اینجا به رابطه میان نـرخ بیکـاری و گـروه تحصیلی بپردازیم، مطابق تحقیقات سازمان همیاری اشتغال دانـش آموختگـان جهاد دانشگاهی (۱۳۹۳) بیشترین تعداد بیکاران در رشـته های مهندسی، ساخت و تولید با ۲۵۱ هزار و ۴۰۲ نفر وجود دارد و پـس از آن نیـز ۲۲۲ هزار و ۱۱۲ نفر در رشته های علوم اجتماعی، بازرگانی و حقوق قـرار دارند.

از مجموع بیش از ۷۶۸ هزار نفر بیکار فـارغ التحـصیل دانـشگاهی، ۳۶۳ هزار و ۷۴۰ نفر مرد و ۴۰۴ هزار و ۳۱۱ نفر نیز زن است که بالاترین تعداد مردان بیکار در رشته مهندسی، ساخت و تولید بـا ۱۷۸ هـزار و ۴۶۱ نفر است و بیشترین تعداد زنان بیکار نیز با ۱۳۴ هزار و ۷۹۱ نفر در رشـته علوم اجتماعی، بازرگانی و حقوق تحصیل کرده اند.

مجموعاً ۱۰۰ هـزار و ۹۱۲  نفر مرد و زن در رشته های علوم انسانی و هنر و ۷۶ هزار و ۱۹۱ نفـر نیز در علوم، ریاضی و کـامپیوتر بیکار هـستند. ۳۸ هـزار و ۴۳۸ نفـر در رشته های کـشاورزی و دامپزشـکی، ۲۵ هـزار و ۹۹۷ نفـر در رشته هـای بهداشت و رفاه (بهزیستی) و ۱۷ هزار و ۴۰۷ نیز در رشته خدمات بیکار هستند.

از کل ۷۶۸ هزار بیکار فارغ التحصیل دانشگاهی ۱۳ هزار و ۴۵ نفر رشته تحصیلی خود را اظهار نکرده اند.

نرخ بیکاری در بین 23 رشته دانشگاهی

بر اساس داده های جدول ۵، به طور کلی بیشترین نرخ بیکاری به ترتیب در گروه های تحصیلی، صنعت و فراوری (۴۱.۶ درصد)، روزنامه نگاری و اطلاعات (۳۰.۳ درصد)، کـشاوزی و شـیلات (۲۴.۸ درصـد)، صـنعت و فناوری (۲۲.۲ درصد) و معماری و ساختمان سـازی (۲۱.۱ درصـد) و هکچنین بیشترین میزان بیکاری مردان در رشته هـای فنی و مهندسی و بیشترین بیکاری زنان در برخی از رشـته های علوم انسانی مانند علوم اجتماعی و حقوق مشاهده می شود.

منبع:های دانش

باکس دانلود

گروه تلگرامی های دانش نمونه سوالات کارشناسی پیام نور

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>